Arife tarif gerekmez atasözü, zekâsı ve kavrayışı yerinde olan birine her ayrıntıyı tek tek açıklamaya gerek olmadığını anlatır. Böyle biri, verilen küçük bir işaretten ya da yarım bir cümleden bile asıl maksadı kavrar.
Bu söz çoğu zaman işi çabuk kavrayan, sezgisi güçlü ya da deneyimli kişiler için söylenir. Bir konuda lafı uzatmadan anlaşan insanları överken de kullanılabilir; aynı zamanda, karşısındakinin çabuk anlamasını bekleyen hafif bir sitemi de taşıyabilir. Günlük hayatta toplantıda, aile arasında ya da iş yerinde, herkesin ne demek istendiğini hemen kavradığı anlarda karşımıza çıkar. Bu yüzden kısa konuşmanın ve iyi dinlemenin değerini de hatırlatır.
Arife tarif gerekmez (Arif olan anlar) atasözü için örnek kullanım:
Mehmet, yeni gelen stajyere tek cümleyle yol gösterdi. Stajyer hemen ne yapacağını anlayınca ekipteki herkes Arife tarif gerekmez sözünü gülerek andı.