“Çiftçinin karnını yarmışlar, kırk tane gelecek yıl çıkmış” atasözüyle anlatılmak istenen, toprağa bağlı insanların hava ve mevsim koşullarına olan bağımlılıkları nedeniyle zaman zaman hayal kırıklığına uğramaları, ancak yılmadan gelecek yıldan medet ummaları durumudur. Kötü geçen bir hasat mevsiminin ardından çiftçinin ağzından düşmeyen “gelecek yıl olur” sözü, bu atasözünde neredeyse vücudunun bir parçası hâline gelmiştir.
Atasözü, içindeki mizahi abartıyla bu öteleme alışkanlığını hem güldürücü hem de düşündürücü bir biçimde gözler önüne serer. Yalnızca çiftçilik dünyasıyla sınırlı kalmayıp hayatın her alanında sürekli “bir dahaki sefere” diyerek umutlarını erteleyen kişiler için de kullanılır. Birine nazikçe takılmak ya da bu sabırlı ama bir o kadar da çaresiz bekleyişi dile getirmek istediğimizde ağzımıza düşer. Taşıdığı duygu hem şefkatle örülmüş bir teselli hem de hafif ironili bir eleştiridir.
Çiftçinin karnını yarmışlar, kırk tane gelecek yıl çıkmış atasözü için örnek kullanım:
Hasan amca bu yıl da beklenmedik don olayları yüzünden meyve bahçesinden istediği verimi alamadı; gene de keyfi pek bozulmamıştı. Komşusu gülerek “Hasan abi, ‘Çiftçinin karnını yarmışlar, kırk tane gelecek yıl çıkmış’ derler, sen de tam o çiftçilerdensin” dedi. Hasan amca başını kaldırıp sırıttı: “Kırkı değil, belki daha fazlası vardır içimde.”