‘Değirmene gelen nöbet bekler’ atasözüyle anlatılmak istenen, ortak bir imkândan ya da kaynaktan pek çok kişinin pay alacağı durumlarda herkesin sabırla sırasını beklemesi ve kendi zamanı geldiğinde görevini yerine getirmesi gerektiğidir.
Bu atasözü, özellikle kaynakların kısıtlı ama talep edenlerin çok olduğu ortamlarda hatırlatıcı bir işlev üstlenir. Kimi zaman bir aracı paylaşan komşular arasında, kimi zaman hizmet almak için bekleyen kalabalıklar arasında dile getirilir. Temel düşünce şudur: ortak düzenin sürmesi, her bireyin kendine biçilen payı sabırla ve sırasıyla almasına bağlıdır. Sırasını beklemeyenin bozduğu denge, yalnızca kendini değil herkesi mağdur eder.
Atasözü aynı zamanda sabırsızlık ya da sıraya girmekten kaçınan kişilere yönelik nazik ama kararlı bir uyarı niteliği taşır. Değirmen imgesi, eskiden köylülerin tahıllarını öğütmek için sırayla kullandıkları ortak bir yaşam alanını çağrıştırır ve bu da atasözüne somut, akılda kalıcı bir zemin kazandırır.
Değirmene gelen nöbet bekler atasözü için örnek kullanım:
Mahalle halkı bahçelerini sulamak için tek pompa üzerinden anlaşmıştı; herkes birer gün sırasını bekliyordu. Elif Hanım, sırası gelmeden motoru çalıştırmaya kalkan komşusuna sakin bir sesle ‘Değirmene gelen nöbet bekler, biz hep böyle anlaştık’ dedi. Komşu itiraz etmeden geri döndü ve kendi gününü sabırla bekledi.