“Devletin malı deniz, yemeyen domuz” atasözü, kamu kaynaklarını şahsi çıkarı için kullanan ya da devlet malına el uzatan kişilerin zihniyetini yansıtır. Bu söz, devlete ait olanın tükenmeyen bir hazine olduğunu sanan ve bu kaynaktan pay almayı bir hak gibi gören anlayışı gözler önüne serer.
Atasözü, doğrudan bu düşünce yapısını eleştirmek amacıyla kullanılır. Yolsuzluğu ve kamu malını hortumlamayı olağan karşılayan, hatta bunu yapmamayı saflık olarak değerlendiren bir bakış açısını yansıtır. Böyle bir zihniyet, devlet kurumlarında ya da kamu işlerinde kendine çıkar kapıları arayan kişilerin tutumunu özetler.
Günümüzde bu atasözü çoğunlukla kamu yolsuzluğunu, kayırmacılığı veya devlet olanaklarının kötüye kullanımını anlatan bağlamlarda duyulur. “Herkes yapıyor” mantığıyla sürdürülen bu ahlaki çöküşe dikkat çeken söz, toplumsal bir uyarı niteliği de taşır.
Devletin malı deniz, yemeyen domuz atasözü için örnek kullanım:
Mehmet, çalıştığı belediyeye ait araçları hafta sonları kendi işlerinde kullanmaya alışmıştı. Bir arkadaşı durumu fark edip uyarınca “Devletin malı deniz, yemeyen domuz” diyerek geçiştirdi. Ne var ki yıllarca bu mantıkla davranan pek çok çalışanın aynı kurumda nasıl büyük yolsuzluklara sürüklendiğini görmüştü zaten.