“Işığını akşamdan yakan sabaha çırasında yağ bulamaz” atasözü, eldeki varlıkları gereksiz yere tüketen kişilerin gerçekten ihtiyaç duydukları anda bunları bulamayacaklarını ifade eder. Kısaca, bugün savurganca davrananların yarın dara düşeceğini anlatır.
Atasözündeki mecaz, geçmişte evleri aydınlatmak için kullanılan çıradan gelir. Akşamdan gereğinden fazla yağ yakan biri sabaha kadar karanlıkta kalır; tıpkı elindeki parayı düşüncesizce harcayanın gerektiğinde maddi sıkıntıya düşmesi gibi. Bu nedenle söz, aşırı harcama alışkanlığı olanlar için bir uyarı niteliği taşır.
Günlük hayatta maaşını ayın ilk haftasında bitiren, ihtiyaç olmadığı hâlde lüks harcamalara yönelen ya da yarını düşünmeden bugün yaşayan insanları tanımlarken bu atasözüne başvurulur. Tutumluluğu ve ileriye dönük düşünmeyi öğütleyen bu söz, hem bireysel hem de toplumsal bir ders niteliği taşır.
Işığını akşamdan yakan sabaha çırasında yağ bulamaz atasözü için örnek kullanım:
Kerem, her ay maaşını alır almaz arkadaşlarıyla pahalı restoranlara gider, en yeni telefonu satın alır ve hiç birikim yapmadan yaşar. Ay sonunda beklenmedik bir masraf çıktığında cebinde tek kuruş kalmadığını fark eder; komşusu Hasan amca başını sallayarak “Işığını akşamdan yakan sabaha çırasında yağ bulamaz, oğlum” der.