Sağır işitmez uydurur atasözü, bir olayın ayrıntısını öğrenmeden yalnızca dışarıdan görünenle hüküm vermeyi anlatır. Kimi zaman kişi, eksik bilgiyi kendi tahminleriyle doldurur ve gerçeğe uzak bir sonuca varır.
Bu söz, özellikle bir konuyu dinlemeden ya da araştırmadan konuşanlara söylenir. Mesajı açıktır: Bilgi olmadan yapılan yorum, hem kişiyi yanıltır hem de çevresinde güvensizlik yaratır.
Günlük hayatta bu atasözü, dedikoduya kapılıp olayın aslını öğrenmeden karar verenler için çok uygun düşer. Kulağa esprili gelse de, aslında insanın eksik bilgiyle konuşmasının ne kadar kolay yanlış anlaşılma doğurduğunu hatırlatır; özünde, acele etmeden önce anlamaya çalışmayı öğütler.
Sağır işitmez uydurur atasözü için örnek kullanım:
Mehmet, komşuların konuşmasını yarım yarım duyunca yanlış bir sonuca vardı. Elif ona sağır işitmez uydurur diyerek önce olayı tam öğrenmesi gerektiğini söyledi. Mehmet de o gün, duymadan hüküm vermenin ne kadar kolay hata yaptırdığını anladı.