Abanın kadri yağmurda bilinir atasözü, bir varlığın taşıdığı önemin, asıl ona muhtaç kalındığı anlarda fark edildiğini anlatmak için söylenir. Bir şey ya da bir kişi yanımızdayken sıradan görünebilir; ama darda kaldığımızda onun yerinin doldurulamaz olduğunu kavrarız.
Aba, eskiden yağmurdan ve soğuktan koruyan kalın bir giysidir. Hava açıkken kimse onu önemsemez, hatta bir köşeye atılıp unutulabilir; fakat yağmur bastırınca ne kadar gerekli olduğu anında ortaya çıkar. Atasözü bu somut sahneden yola çıkarak, insanların ve nesnelerin asıl kıymetinin çoğu zaman zorlu günlerde belli olduğunu hatırlatır.
Bir dostun, küçük gördüğümüz bir eşyanın ya da olağan sandığımız bir imkânın değerini çoğu kez elden gittiğinde ya da başımız sıkıştığında anlarız. İşte böyle durumlarda bu söz, geç kalmadan kıymet bilmenin önemini vurgulamak için kullanılır.
Abanın kadri yağmurda bilinir atasözü için örnek kullanım:
Mehmet, yıllarca köşede duran eski el fenerini gereksiz bulup atmak istiyordu. Gece elektrikler kesilince evdeki tek ışık o fener oldu ve herkes çevresine toplandı. Mehmet o akşam, abanın kadri yağmurda bilinir sözünün ne demek olduğunu iyice anladı.