“Ayağa değmedik taş olmaz, başa gelmedik iş kalmaz” atasözü, dünyada yaşayan hiç kimsenin sıkıntıdan, güçlükten ve beklenmedik dertlerden azade olamayacağını dile getirmek için kullanılır. Hayat yolculuğunun her köşesinde farklı engeller bizi beklediğinden, kimse bu gerçekliğin dışında kalamaz.
Bu atasözü çoğunlukla başına bir bela gelen, zor bir dönemden geçen ya da kendini yalnız hisseden kişilere söylenir; onlara yaşadıklarının olağandışı olmadığını hatırlatır. Teselli edici bir işlev taşır: acı çeken kişiye “Sen değil, herkes bunu yaşar” mesajını iletir ve yükü biraz olsun hafiflетmeye çalışır.
Atasözündeki mecaz, gündelik bir gözlemden beslenir. Yolda yürüyen herkes er ya da geç bir taşa basabilir; hayatta da her insan mutlaka bir sınavla, bir üzüntüyle yüzleşmek zorunda kalır. Bu, kaçınılması güç bir gerçektir ve atasözü bizi bu gerçeği kabullenmeye davet eder.
Ayağa değmedik taş olmaz, başa gelmedik iş kalmaz atasözü için örnek kullanım:
Elif, uzun süredir uğraştığı projenin son anda iptal edildiğini öğrenince büyük bir hayal kırıklığına uğradı. Annesi onu teselli ederken ‘Ayağa değmedik taş olmaz, başa gelmedik iş kalmaz; sen de bu zorluğu atlatacaksın’ dedi. Bu sözler Elif’e hem güç hem de huzur verdi.