Bülbülü altın kafese koymuşlar, ah vatanım demiş atasözü, insanın yurdundan ayrı düşünce en konforlu yerde bile memleket özleminin dinmeyeceğini anlatır. Buradaki altın kafes, dışarıdan bakınca çok değerli görünen rahatlığı; bülbül ise ait olduğu yerden koparılan kişiyi simgeler.
Bu söz, başka bir şehirde ya da ülkede pek çok imkâna kavuşsa da doğup büyüdüğü toprakları, sevdiklerini ve alıştığı hayatı arayan kimseler için söylenir. İnsan bazen bolluk içinde yaşasa bile içinde bir eksiklik hisseder; çünkü aidiyet duygusu yalnız rahatlıkla giderilmez. Günlük hayatta gurbet, taşınma veya uzun süreli ayrılıklar anlatılırken bu atasözüyle kişinin içten içe memleketine yönelen özlemi vurgulanır.
Bülbülü altın kafese koymuşlar, ah vatanım demiş atasözü için örnek kullanım:
Almanya’da iyi bir işi, düzenli bir evi vardı ama bayram yaklaşınca Hasan’ın içi daraldı. Annesiyle konuşurken Bülbülü altın kafese koymuşlar, ah vatanım demiş deyip çocukluğunun geçtiği mahalleyi ne kadar özlediğini anlattı.