“Çanağa ne doğarsan kaşığına o çıkar” atasözü, kişinin bugün attığı tohumların yarın kendi önüne birer meyve olarak döneceğini anlatır. Başka bir deyişle, emek ve hazırlık ne yönde yapılmışsa kazanım da o yönden gelir.
Bu atasözü özellikle çalışkanlık, tasarruf ve öngörü gibi erdemleri ön plana çıkarır. Bir çiftçinin tarlasına ne ektiyse onu biçeceği gibi, öğrencinin sınav öncesi ne kadar çalıştıysa o kadar başarı devşireceği de aynı gerçeğin farklı bir yüzüdür. Hazırlıksız girilen işlerde hayal kırıklığı yaşanması kaçınılmaz olduğundan, bu söz insanı önceden düşünüp tedbir almaya yönlendirir.
Günlük hayatta genellikle birinin ilerleyen dönemde sonuç aldığı ya da alamadığı anlarda, geçmişteki çabasını veya ihmalini hatırlatmak için söylenir. Biri uzun süreli emekten büyük bir kazanım elde ettiğinde çevresindekilerin bu atasözünü anımsatması son derece yaygındır.
Çanağa ne doğarsan kaşığına o çıkar atasözü için örnek kullanım:
Kerem, üniversite yıllarında her fırsatta tasarruf etmiş ve küçük yatırımlar yapmıştı. Yıllar sonra maddi sıkıntı çeken arkadaşlarına bakıp annesi ona gülümseyerek, “Çanağa ne doğarsan kaşığına o çıkar, sen zamanında iyi doldurdun çanağını” dedi.