Çuhayı fırça ile kadifeyi el ile atasözü, herkese aynı biçimde yaklaşmanın doğru olmadığını anlatmak için kullanılır. Bazı kişilerle daha net ve disiplinli konuşmak gerekirken, bazılarına daha nazik ve özenli davranmak daha uygun olur.
Bu söz, özellikle aile içinde, iş hayatında ya da eğitimde insan ilişkilerini anlatırken söylenir. Herkesin huyu, kırılganlığı ve anlayışı farklı olduğu için tek tip tavır çoğu zaman işe yaramaz. Atasözü, ölçülü olmayı ve karşımızdakini tanıyarak davranmayı öğütler.
Buradaki çuha ve kadife benzetmesi de bu düşünceyi güçlendirir: Biri daha sert bir işlem isterken öteki daha ince bir dokunuş bekler. İnsan ilişkileri de çoğu zaman böyledir.
Çuhayı fırça ile kadifeyi el ile atasözü için örnek kullanım:
Sınıfta iki öğrenci tartışınca öğretmen, sertleşen Kerem’i önce kesin bir dille uyardı, sonra üzülen Elif’i sakin sakin dinledi. Durumu gören hademe, çuhayı fırça ile kadifeyi el ile derler, herkese aynı tonda konuşulmaz, dedi.