“Eken biçer, konan göçer” atasözüyle anlatılmak istenen, her eylemin mutlaka bir karşılığı olduğu ve bir işe ya da yola giren kişinin eninde sonunda bunun meyvesini ya da bedelini toplayacağıdır. Hayat bir döngü içinde işler; ne yaparsanız yapın, başladığınız şeyin sonucuyla yüzleşmek kaçınılmazdır.
Bu söz özellikle emek ve çabanın değerini vurgulamak için kullanılır. Tarlasına tohum eken çiftçi hasat mevsiminde ürününü toplar; çalışıp üretmekten vazgeçen ise er ya da geç yola çıkmak zorunda kalır. Atasözü, hem alınan emeğin boşa gitmeyeceğini müjdeler hem de sorumsuzca davrananları gelecekte hesap verecekleri konusunda uyarır.
Günlük yaşamda bu atasözü, birinin yaptıklarının sonuçlarıyla yüzleştiği anlarda sıkça dile getirilir. Uzun soluklu çalışmasının karşılığını alan biri için de, yanlış kararlarının bedelini ödeyen biri için de aynı doğrulukla kullanılabilir.
Eken biçer, konan göçer atasözü için örnek kullanım:
Yıllarca dürüstçe çalışıp biriktiren Mehmet, sonunda kendi işini kurdu ve emeğinin karşılığını aldı. Çevresindekiler onu gördükçe “Eken biçer, konan göçer” diyordu; her şeyin bir bedeli ya da bir ödülü olduğunu bir kez daha hatırlıyorlardı.