“El mi yaman bey mi yaman?” atasözüyle anlatılmak istenen, bir toplumdaki gerçek gücün yöneticilerde değil, yönetilen kitlede yattığıdır. Burada “el” sözcüğü halkı ya da toplumu, “bey” ise otorite sahibi yöneticiyi ifade eder; soru biçimindeki yapısıyla asıl üstün olanın kim olduğunu düşündürür.
Bu atasözü, genellikle bir liderin ya da yöneticinin gücünün nereden beslendiğini sorgulamak ve sıradan insanın belirleyici rolünü vurgulamak amacıyla kullanılır. Halkın desteğini yitiren bir otoritenin kalıcı olamayacağı fikrini işler; yöneticinin gücünün, aslında ona bağlı olan kitlenin iradesine dayandığını hatırlatır.
Siyasi tartışmalarda, toplumsal güç dengelerini değerlendirirken ya da çalışanların bir kurumdaki önemini öne çıkarmak isterken bu söze başvurulur. Gücün tepeden değil, tabandan geldiğini vurgulayan bu özlü söz, yönetenle yönetilen arasındaki ilişkinin gerçek doğasına dair derin bir gözlem sunar.
El mi yaman bey mi yaman? atasözü için örnek kullanım:
Mehmet, kasabadaki yeni muhtarın herkesi görmezden gelerek kendi başına kararlar aldığını anlatınca, dedesi gülerek “El mi yaman bey mi yaman?” dedi. Zamanla köylüler o muhtara destek vermekten vazgeçti ve bir sonraki seçimde onu görevden aldı; dedesi haklı çıkmıştı.