İnsan eşek olunca semer vuran çok olur atasözü, çok saf davranan, her söylenene kanan ya da kendini kolayca kullandıran birinin etrafında onu değerlendirmek isteyenlerin çoğalacağını anlatır. Yani kişi ne kadar savunmasız kalırsa, fırsatçılar da o kadar cesaret bulur.
Bu söz genellikle birinin sürekli aldanması, hakkını aramaması ya da başkalarının niyetini sorgulamadan kabul etmesi üzerine söylenir. Verdiği mesaj, sadece başkalarına güvenmek değil, gerektiğinde dikkatli ve temkinli olmaktır. Günlük dilde bir uyarı gibi kullanılır; hem üzüntü hem de hafif sitem taşır.
Mecazdaki semer, birine yük bindiren veya onu kendi çıkarı için yönlendiren kişileri çağrıştırır. Bu yüzden atasözü, saf davranmanın bedelini hatırlatan sert ama öğretici bir uyarı niteliği taşır.
İnsan eşek olunca semer vuran çok olur atasözü için örnek kullanım:
Mehmet, pazarlık etmeye bile yanaşmadan telefonunu tanımadığı kişiye verdi. Arkadaşları gülerek insan eşek olunca semer vuran çok olur dedi ve Mehmet bir daha bu kadar aceleci olmayacağını anladı.