İsteyenin bir yüzü kara, vermeyenin iki yüzü atasözü, birinden bir şey talep etmenin kişiyi mahcup edebileceğini, fakat bu talebi sertçe geri çevirenin daha ağır bir durumla karşılaşacağını anlatır. Yani istek dile getirmek tek başına utanılacak bir şey değildir; asıl kırıcı olan, yardım isteyen kişiyi küçük düşürmektir.
Bu söz çoğunlukla borç, destek, rica ya da küçük bir ihtiyaç söz konusu olduğunda söylenir. Kimseyi rencide etmeden davranmanın önemini hatırlatır ve paylaşmanın, anlayış göstermenin değerini vurgular. İçindeki karşıtlık da bunu güçlendirir: isteyen çekinse de, geri çeviren taraf daha çok ayıplanır.
İsteyenin bir yüzü kara, vermeyenin iki yüzü atasözü için örnek kullanım:
Ayşe, komşusundan bir günlüğüne merdiven isteyince biraz çekindi. Komşusu ters bir tavırla reddedince annesi, İsteyenin bir yüzü kara, vermeyenin iki yüzü atasözünü anımsatıp daha kırıcı olanın o davranış olduğunu söyledi.