Kurt kocayınca köpeklerinin maskarası olur atasözü, kişinin kuvvetli olduğu dönemde korkulan ve sözü dinlenen biriyken, bu üstünlüğünü yitirdiğinde aynı çevrenin alay ettiği zayıf bir duruma düşeceğini anlatmak için kullanılır.
Sözdeki kurt, bir zamanlar ormana hükmeden güçlü bir hayvanı temsil eder; yaşlanıp takatten düşünce, vaktiyle kendisinden ürken köpeklere bile söz geçiremez hâle gelir. Bu mecaz, makamını, parasını veya nüfuzunu kaybeden insanların karşılaştığı muameleyi gözler önüne serer.
Genellikle eski itibarına güvenip çevresindekileri küçümseyenlere bir uyarı niteliğinde söylenir. Bir zamanlar herkesin el üstünde tuttuğu bir yöneticinin görevden ayrıldıktan sonra unutulması ya da yaşlanan bir ustanın çıraklarınca hafife alınması, bu sözün günlük hayattaki yansımalarıdır. Atasözü, insana gösterilen değerin kalıcı olmadığını, gücün her an el değiştirebileceğini ve herkese saygılı davranmanın önemini hatırlatır.
Kurt kocayınca köpeklerinin maskarası olur atasözü için örnek kullanım:
Eskiden mahallenin en sözü geçen esnafıydı Hüsnü Amca; kimse karşısında ağzını açamazdı. İşleri bozulup dükkânı kapanınca, bir zamanlar ondan çekinen çıraklar bile artık arkasından gülüp geçiyordu. Annem durumu görünce, kurt kocayınca köpeklerinin maskarası olur deyip içini çekti.