Soğanın acısını yiyen bilmez, doğrayan bilir atasözü, bir işin zahmetini asıl emek verenin bildiğini anlatmak için kullanılır. Dışarıdan bakınca kolay görünen bir işin perde arkasında çoğu zaman yorgunluk, sabır ve emek vardır.
Bu söz, birinin çektiği sıkıntıyı uzaktan değerlendirenlere ya da sonucundan yararlanıp emeği göremeyenlere söylenir. İçindeki mecaz, soğan doğrarken gözlerin yanmasına dayanır: acıyı ancak işi yapan kişi hisseder. Günlük hayatta ev işinden mesaiye, sınav hazırlığından ekip çalışmalarına kadar pek çok durumda karşımıza çıkar. Bu yüzden söz, kolay hüküm verenleri biraz durup düşünmeye çağırır. Emeğin değerini anlamanın, sonucu kadar süreci de görmekle başladığını hatırlatır.
Soğanın acısını yiyen bilmez, doğrayan bilir atasözü için örnek kullanım:
Ayşe mutfakta saatlerce soğan doğrayıp yemeği yetiştirdi. Sofraya oturan Mehmet lezzeti övdüğünde Ayşe gülüp bu durum için Soğanın acısını yiyen bilmez, doğrayan bilir dedi.