Soydur çeker atasözü, bir kişinin davranışında ailesinden ve geldiği kökten taşınan benzerliklerin iz bıraktığını anlatır. Halk arasında, birinde görülen sertlik, huysuzluk ya da kötü alışkanlıkların benzerlerinin sülalede de bulunabileceği düşüncesiyle söylenir.
Bu söz, birini bütünüyle yargılamaktan çok, kimi tavırların kuşaktan kuşağa benzemesine dikkat çeker. Söyleyen kişi çoğu zaman sitem, şaşkınlık ya da hafif bir takılma duygusu taşır. Günlük konuşmada, bir çocuğun bir büyüğüne benzetildiği durumlarda ya da aile içindeki benzer huylar fark edildiğinde duyulur.
Buradaki ‘soy’ ailesel bağı, ‘çeker’ ise benzerliğin insana geçmesini anlatır. Böylece atasözü, karakterdeki bazı izlerin tesadüf değil, aileden gelen ortak bir eğilim olabileceği fikrini taşır.
Soydur çeker atasözü için örnek kullanım:
Mehmet yine komşusuna sert çıkınca teyzesi gülerek Soydur çeker işte dedi. Yanındaki Ayşe de, babasının gençliğinde de aynı çabuk sinirlenme huyu olduğunu hatırlayıp başını salladı.