Söyleyene bakma, söyletene bak atasözü, bir sözün ya da davranışın arkasındaki asıl nedeni görmeye çağırır. Burada esas olan, sözü kimin söylediği değil; o sözü söylemeye iten durumdur. Yani dış görünüşe ya da ilk tepkiye takılıp kalmamak gerekir.
Bu atasözü genellikle birinin sert çıkışına, kırıcı sözlerine ya da beklenmedik tepkisine karşı söylenir. İnsanlara olayın arkasındaki sıkıntıyı, baskıyı veya zorunluluğu düşündürür; böylece öfkeyi kişiden çok sebebe yöneltir. Günlük hayatta aile içinde, arkadaşlıkta ve iş ortamında anlayış ve empati kurmayı öğütler.
Söyleyene bakma, söyletene bak atasözü için örnek kullanım:
Elif, Mehmet’in toplantıda neden bu kadar sert konuştuğunu anlayamadı. Annesi ona söyleyene bakma, söyletene bak dedi; biraz sonra Mehmet’in kötü bir haber aldığı için gerildiğini öğrendiler.