Tan yeri ağarınca hırsızın gözü kararır atasözü, haksız kazançla iş görenlerin düzeni bozulunca şaşırıp ne yapacağını bilememesi anlamında kullanılır. İmge olarak sabahın aydınlığı, gizli işlerin ortaya çıkmasını; hırsızın gözünün kararması ise çıkar kapılarının kapanınca yönünü kaybetmesini anlatır.
Bu söz genellikle yanlış yollardan fayda sağlayan kişilere ya da böyle bir düzenin içinde yaşayanlara söylenir. Verilmek istenen ders açıktır: Hileyle kurulan çıkar düzeni kalıcı değildir, bir gün şartlar değişince o kişiler ayakta durmakta zorlanır. Günlük hayatta, çıkarı kesilen ve hemen bocalayan insanlar için bu atasözü hatırlatılır.
Tan yeri ağarınca hırsızın gözü kararır atasözü için örnek kullanım:
Mahalledeki usulsüz işleri yapanların önü kesilince Ali ne yapacağını şaşırdı. Babası da durumu görünce, Tan yeri ağarınca hırsızın gözü kararır, dedi.