Ağaca balta vurmuşlar, sapı bedenimdendir demiş atasözü, bir insanın başına gelen en ağır kötülüklerin çoğu zaman en yakınındaki kişilerden geldiğini anlatır. Yani asıl yıkıcı olan darbe, hiç beklemediğimiz, güvendiğimiz birinden gelendir.
Sözdeki benzetme oldukça çarpıcıdır. Baltanın demir kısmı ağaca tek başına zarar veremez; onu sağlam tutan sap ise yine ağaçtan, yani odundan yapılmıştır. Ağaç böylece kendisini kesen aleti bir bakıma kendi cinsinden bir parçayla tamamlar. İnsana da en derin yarayı çoğu zaman kendi yakını, dostu ya da akrabası açar.
Bu atasözü genellikle bir ihanet ya da büyük bir hayal kırıklığı yaşandığında dile gelir. Tanımadığımız birinden gelen kötülüğe pek şaşırmayız; ama bize en yakın duranın bizi üzmesi hem canımızı daha çok yakar hem de bu sözü hatırlatır.
Ağaca balta vurmuşlar, sapı bedenimdendir demiş atasözü için örnek kullanım:
Mehmet, yıllardır birlikte iş yaptığı ortağının kendisini gizlice zarara uğrattığını öğrenince yıkıldı. Yabancı biri olsa belki bu kadar üzülmezdi; ama en güvendiği dostundan gelen bu darbe ona, ağaca balta vurmuşlar, sapı bedenimdendir demiş sözünü hatırlattı.