“Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz” atasözü, annenin sevgisinin dünyada eşi bulunmaz olduğunu ve bazı yerlerin insanın gözünde hep ayrı bir yeri olduğunu anlatmak için kullanılır.
Bu söz, özellikle anne sevgisini başka bir sevgiyle kıyaslamak isteyen ya da yurt özlemi çeken kişilere söylenir. Annenin şefkati, fedakârlığı ve koşulsuz bağlılığı, hiçbir insani ilişkiyle tam olarak karşılanamaz. Atasözünde Bağdat, tarih boyunca ihtişamıyla nam salmış kadim bir şehir olarak seçilmiştir; bu seçim, karşılaştırmayı daha güçlü kılar. Yani “dünyanın en güzel yeri bile anavatanın yerini tutamaz” mesajı da bu sözün içinde gizlidir.
Günlük hayatta genellikle yıllar sonra annesini kaybeden biri ya da uzun süre ailesinden uzakta kalan biri için bu atasözü dile getirilir. İnsan ne kadar iyi biri bulursa bulsun, hiçbir şey annenin yerini dolduramaz.
Ana gibi yar Bağdat gibi diyar olamaz atasözü için örnek kullanım:
Kerem, yıllarca iş için şehir şehir gezip sonunda memleketine döndüğünde annesinin sarılışıyla içi doldu. Komşusu gülerek “Ana gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz, haklıymış dedelerimiz” dedi. Kerem de başka bir şey söyleyemeden sadece başını sallayabildi.