“Araba devrildikten sonra yol gösteren çok olur” atasözü, bir iş işten geçtikten sonra pek çok kişinin ortaya çıkıp nasihat etmeye başladığını anlatır. Oysa asıl değerli olan, felaket yaşanmadan önce uyarmak ve önlem almaktır.
Bu atasözü, özellikle sonradan akıllanan ve “ben zaten biliyordum” diyen kişilere yönelik söylenir. İnsan doğasında var olan bir eğilimi gözler önüne serer: Bir hata ya da kaza meydana geldiğinde, çevredekiler birden bire ne yapılması gerektiğini bilir hâle gelir. Hâlbuki o kişiler aynı bilgiyi daha önce de paylaşabilirdi. Atasözü bize, gerçek değerin zamanında söylenen söz ve alınan önlemde yattığını hatırlatır.
Günlük hayatta bu duruma sıkça tanık oluruz: Bir arkadaşın verdiği karardan sonra herkes o kararın yanlış olduğunu anlatmaya başlar. İşte tam bu noktada bu atasözü, o “sonradan akıllılar” için yerinde bir hatırlatma işlevi görür.
Araba devrildikten sonra yol gösteren çok olur atasözü için örnek kullanım:
Kerem’in ortaklık kurduğu iş iflas edince çevresindeki herkes “Zaten bu iş tutmazdı” diyerek akıl vermeye başladı. Oysa hiçbiri önceden tek kelime etmemişti. Dedesi gülerek araya girdi: “Araba devrildikten sonra yol gösteren çok olur, oğlum.”