Merhametten maraz doğar atasözü, bir kişiye sürekli ve gereğinden fazla yardım etmenin sonunda o kişiyi bu duruma alıştırıp bizi zor durumda bırakabileceği anlamında kullanılır. İyilik gördükçe daha fazlasını bekleyen, zamanla iyiliğimizi kötüye kullanıp bizi adeta bir araç gibi gören insanların varlığına dikkat çeker.
Bu söz çoğunlukla başkalarının her isteğini kıramayan, kendini hep verici konumda bulan kişilere bir uyarı niteliğinde söylenir. Buradaki maraz kelimesi dert, sıkıntı anlamı taşır; yani ölçüsüz acımanın ve şefkatin zamanla insanın kendi başına bela açabileceğini hatırlatır.
Atasözü yardımlaşmayı kötülemez; yalnızca iyiliğin de bir sınırı olması gerektiğini, karşımızdakinin bunu istismara dönüştürmesine izin vermememiz gerektiğini öğütler. Günlük hayatta, sürekli kayrılan ama hiç şükretmeyen kişilerle karşılaştığımızda bu sözün ne kadar yerinde olduğunu görürüz.
Merhametten maraz doğar atasözü için örnek kullanım:
Komşusunun oğluna her akşam ücretsiz ders veren Elif, kısa süre sonra ailenin alışverişten ev temizliğine kadar her işi ondan beklemeye başladığını fark etti. İyi niyetle başlayan yardımları bir zorunluluğa dönüşünce, merhametten maraz doğar diyerek nazik bir dille sınırlarını çizmeye karar verdi.