Misafir on kısmetle gelir, birini yer dokuzunu evde bırakır atasözü, eve gelen konuğun yanında bolluk ve bereket getirdiği, ev sahibinin sofrasını eksiltmek yerine çoğalttığı anlamında kullanılır. Atasözüne göre konuk, kendi payına düşeni yer; ama yediğinden çok daha fazlasını eve hayır olarak bırakır.
Söz, misafire açılan kapının yoksulluk değil, kazanç getireceğini anlatır. Bu yüzden çoğunlukla konuk ağırlamaktan çekinen, masrafı artar diye düşünen kişilere bir teselli ve teşvik niyetiyle söylenir. İçindeki sayılar gerçek değil mecazidir; konuğa düşen küçük bir lokma, evde kalan ise gözle görülmeyen geniş bir berekettir.
Günlük hayatta, kapısını çalanı sıcak karşılayan, sofrasını paylaşmaktan kaçınmayan kişilerin tutumunu desteklemek için söylenir ve Türk misafirperverliğinin arkasındaki inancı güzel özetler.
Misafir on kısmetle gelir, birini yer dokuzunu evde bırakır atasözü için örnek kullanım:
Komşusu sık sık uğrayınca Ayşe’nin kafası karışmıştı, çünkü her gelene sofra kurmak ona yük gibi geliyordu. Annesi gülümseyerek, misafir on kısmetle gelir, birini yer dokuzunu evde bırakır dedi ve kapısını çalanı asla geri çevirmemesini öğütledi. O günden sonra Ayşe, gelen her konuğu içten bir gülümsemeyle karşıladı.