Ya işten artar ya dişten atasözü, para biriktirmenin kendiliğinden olmayacağını anlatır. Kişi ya emeğini artırıp daha çok kazanmalı ya da elindekini dikkatli kullanıp gereksiz harcamaları kısmalıdır. Yani birikim, ya kazancı büyütmekle ya da harcamayı daraltmakla oluşur.
Bu söz genellikle bütçesi sıkışık olanlara, savurgan davrananlara ya da hedefi için disiplin arayanlara söylenir. Taşıdığı ders açıktır: Para yönetiminde denge kurmadan rahat etmek zorlaşır. Günlük hayatta, maaş yetmeyince ek gelir arayanların ya da küçük tasarruflarla bir hedefe yürüyenlerin dilinde sıkça duyulur.
Atasözündeki iş, emeği; diş ise sıkı sıkıya tutmayı, azar azar biriktirmeyi simgeler. Bu yüzden söz, para kazanmanın da birikim yapmanın da irade ve alışkanlık istediğini vurgular.
Ya işten artar ya dişten atasözü için örnek kullanım:
Elif yeni telefon almak istiyordu ama birikimi yoktu. Annesi, her ay küçük bir miktarı kenara koyup ek iş bakmasını söyleyince gülümsedi; babası da Ya işten artar ya dişten deyip onu uyardı. Elif o günden sonra harcamalarını not etmeye başladı.