Adı batmak deyimi, bir kişinin ya da bir şeyin zamanla unutulup gitmesi, adının artık hiç anılmaz olması anlamına gelir. Bir zamanlar herkesin konuştuğu biri, aradan uzun yıllar geçince kimsenin aklına bile gelmez; işte bu unutuluşu anlatmak için bu deyime başvururuz.
Burada deyimin öznesi ‘ad’dır; yani cümle içinde ‘adı battı’ ya da ‘adı batar’ biçiminde çekimlenir. Kişinin yaşarken ne kadar tanınmış ya da başarılı olduğu sonucu değiştirmez; çok sevilen, herkesçe bilinen biri bile günün birinde anılmaz olabilir.
Günlük hayatta eski bir sanatçıdan, uzaktaki küçük bir köyden ya da yıllar önce kapanmış bir dükkândan söz ederken ‘adı battı gitti’ deriz. Bu sözde hafif bir hüzün de sezilir, çünkü bir adın anılmaz olması, onunla yaşanmış nice şeyin de geride kalması demektir.
Adı batmak deyiminin örnek kullanımı:
Kemal Öğretmen, yıllarca bu köydeki çocukları o küçük okulda okutmuştu. Emekli olup şehre taşındıktan sonra yeni kuşaklar geldi, eski günler unutuldu; bir zamanlar herkesin saygıyla andığı öğretmenin adı battı gitti. Yalnızca en yaşlı birkaç köylü, onu hâlâ minnetle anıyordu.