Aklına esmek deyimi, herhangi bir planlama ya da düşünme sürecine gerek duymadan, o an içinden geçen bir isteğe göre hareket etmek anlamına gelir. Kişi bir şeye birden karar verir ve hemen uygulamaya koyulur; gerekçe aramaz, kimseyle de istişare etmez.
Bu deyim çoğunlukla öngörülemeyen, tutarsız ya da mantık dışı bulunan davranışları anlatmak için kullanılır. Bazen hafif bir kınamayla, bazen de şaşkınlıkla söylenir; çünkü söz konusu karar çevredekilerini hazırlıksız yakalar. “Aklına estiğinde” iş bırakmak, yolculuğa çıkmak ya da büyük alışverişler yapmak gibi durumlar bu deyimin kullanıldığı tipik örneklerdir.
Deyimin içindeki mecaz oldukça açıktır: Düşünce, rüzgâr gibi gelip geçer; tıpkı esen bir rüzgârın geldiği yöne göre yönünü değiştirmesi gibi, kişinin kararları da anlık hislere göre şekillenir.
Aklına esmek deyiminin örnek kullanımı:
Kerem sabah hiçbir şeyden söz etmemişti; ama öğleden sonra aklına esti ve arabaya atlayıp sahil kasabasına doğru yola çıktı. Eve döndüğünde ise kimse bu ani kararı anlayamamıştı.