Aklını başından almak deyimi, bir kişinin süregelen yanlış tutumlarından ya da kötü alışkanlıklarından vazgeçerek doğru olanı yapmaya başlaması anlamına gelir. Kısaca, geç de olsa olgunlaşmak ve mantıklı davranmaya yönelmek diyebiliriz.
Bu deyim çoğunlukla ısrarcı biçimde hata yapmaya devam eden, çevresindeki uyarılara kulak asmayan kişiler için kullanılır. Birisi nihayet o uyarıları ciddiye alıp davranışlarını düzelttiğinde, ‘Sonunda aklını başından aldı’ gibi cümlelerle bu değişim dile getirilir. İçinde geçen ‘aklını almak’ ifadesi, kişinin aklını bir yana bırakmış gibi hareket ettiğini, sonunda onu tekrar kendine ‘geri aldığını’ düşündürür.
Günlük konuşmalarda hem öğüt vermek hem de birinin olumlu değişimini anlatmak için başvurulan bu deyim, biraz serzenişli, biraz da umutlu bir tona sahiptir. Söyleyen kişi genellikle geçmişte verdiği emeksiz tavsiyelerin sonunda karşılık bulduğunu hisseder.
Aklını başından almak deyiminin örnek kullanımı:
Kerem yıllarca ailesinin uyarılarına rağmen derslerini ihmal etti. Ancak sınav sonuçlarını görünce aklını başından aldı ve o günden itibaren düzenli çalışmaya başladı. Annesi bu değişikliği görünce derin bir nefes alıp ‘İşte bunu bekliyordum’ dedi.