Eski hamam eski tas deyimi, beklenen ya da umut edilen değişimlerin gerçekleşmediğini, her şeyin eskisi gibi kalmaya devam ettiğini ifade eder. Bir durumun, ortamın ya da kişinin hiç farklılaşmadığını vurgulamak için başvurulan bu deyim, değişmezliği kısa ve çarpıcı biçimde özetler.
Genellikle uzun süre ayrı kalınan bir yere, kuruma ya da ilişkiye dönüldüğünde dile getirilir. Yenilik ya da gelişme bekleyen biri beklentisinin karşılanmadığını gördüğünde bu deyimi kimi zaman hayal kırıklığıyla, kimi zaman da olayı olağan karşılayan bir kabullenişle kullanır. Deyimin içindeki hamam ve tas imgesi, köklü alışkanlıkların ve yerleşik düzenlerin yıllar geçse dahi yerinden kımıldamadığını sezdiren güçlü bir mecaz taşır.
Günlük konuşmalarda sıkça karşılaşılan bu deyim, eleştirel bir gözlemden çok durumu özetleyen yalın bir tespiti aktarır ve dinleyene tanıdık bir gerçeği hatırlatır.
Eski hamam eski tas deyiminin örnek kullanımı:
Elif, on yıl sonra eski işyerine kısa bir ziyaret yaptı. Aynı masa düzeni, aynı şikayetler, aynı yüzler; içinden ‘eski hamam eski tas’ diye geçirdi ve gülümseyerek kapıdan çıktı.