Kafa patlatmak deyimi, bir konu üzerinde zihni epey zorlayıp ayrıntıları tek tek değerlendirmek anlamına gelir. Çözümü kolay bulunmayan işler için kullanılır.
Genelde bir soruya hemen yanıt bulunamadığında, karar vermek güçleştiğinde ya da karmaşık bir plan yapılırken söylenir. Bu deyim, düşünmenin emek isteyen bir uğraş olduğunu vurgular; çoğu zaman da hafif sitemli ya da şakayla karışık bir tonda duyulur. Mecaz olarak, zihnin yorulmasını ve kişinin çözüm için iyice odaklanmasını anlatır.
Günlük hayatta öğrenci ödevinde, iş yerindeki sunumda ya da evde verilecek önemli bir kararda karşımıza çıkar. Birinin gerçekten çabaladığını anlatırken de doğal bir ifade olur.
Kafa patlatmak deyiminin örnek kullanımı:
Elif, proje başlığını bir türlü seçemeyince gece yarısına kadar kafa patlattı. Sonunda birkaç not çıkarıp ertesi gün öğretmenine daha düzenli bir taslak gösterdi.