Önce can sonra canan deyimi, insanın bir durumda önce kendi güvenliğini, rahatını ya da çıkarını gözettiğini anlatır. Kişi, sevdiği birini düşünmeden önce kendini korumayı seçebilir; bu yüzden ifade bazen tedbirli davranışı, bazen de bencil bir öncelik sırasını işaret eder.
Bu söz, özellikle riskli bir karar verilirken, eldeki imkânlar sınırlıyken ya da kişinin önce kendi ayakta kalması gerektiği durumlarda kullanılır. Kimi zaman eleştiri taşır, kimi zaman da zor koşullarda doğal görülen bir yaklaşımı anlatır. Günlük hayatta para, zaman, iş bölümü ve güvenlik gibi konularda sıkça karşımıza çıkar.
Önce can sonra canan deyiminin örnek kullanımı:
Kerem, yağmur bastırınca önce kendi ceketini giydi, sonra kardeşine şemsiye aradı; babası bunun tam bir Önce can sonra canan durumu olduğunu söyledi. Eve dönünce kalan son pastayı da önce küçük kıza ayırdılar, sonra kendileri yediler.