Toprağa bakmak deyimi, bir kişinin yaşamının sonuna yaklaşmış olduğunu anlatır. Çok yaşlanmış, yatağa bağımlı hale gelmiş ya da ağır bir hastalıkla mücadele eden insanlar için kullanılır. Söyleyiş biçimi, ölüm gerçeğini doğrudan söylemek yerine dolaylı ve mecazlı bir ifade kurar.
Bu deyim çoğu zaman hüzünlü bir tonda söylenir ve içinde kabulleniş de taşır. Birinin artık çok güçsüz düştüğünü, hayata tutunmasının zorlaştığını anlatmak istendiğinde karşımıza çıkar. Gündelik konuşmada dikkatli kullanılmalıdır; çünkü sert ve kırıcı algılanabilir. Yine de dilimizde, ölümün yakınlığını kısa ve çarpıcı biçimde anlatan eski bir anlatım olarak yerini korur.
Toprağa bakmak deyiminin örnek kullanımı:
Komşuları, dedesinin son günlerde yemek yiyemediğini ve sürekli yattığını görünce artık toprağa baktığını fısıldadı. Mehmet bunu duyunca sessizleşti, çünkü durumun ciddiyetini hemen anladı.