Üstüne ölü toprağı serpilmek deyimi, bir kişinin ya da bir topluluğun aniden canlılığını yitirip tepkisiz, isteksiz ve ağır davranması anlamına gelir.
Bu söz genellikle bir işte heyecanın sönmesi, ortamın gevşeyip sönükleşmesi ya da insanların konuşmak yerine susup kalması durumlarında kullanılır. Karşıdaki kişiye çoğu zaman tembellikten çok moral düşüklüğü, bezginlik ve hareketsizlik hissi yükler. Günlük hayatta sınıfta, toplantıda, evde ya da kalabalık bir ortamda durgunluğu anlatmak için söylenir.
İfadede geçen ölü toprağı, mecazen hareketi ve canlılığı bastıran ağır bir hâli çağrıştırır. Bu yüzden deyim, bir anda çöken uyuşukluğu güçlü biçimde anlatır.
Üstüne ölü toprağı serpilmek deyiminin örnek kullanımı:
Toplantıda herkes susup kalınca Mehmet, ortamın üstüne ölü toprağı serpilmiş gibi olduğunu söyledi. Biraz espriyle söylense de masadaki durgunluğu tam anlatıyordu.