Ağzı açık ayran budalası deyimi, çevresinde olup biteni kavrayamadan şaşkın şaşkın ortalığa bakınan, boş ve dalgın bakışlı kişiyi anlatır. Bu sözle, gözleri açık olsa da olanları fark etmeyen, âdeta kendi dünyasına dalmış biri kastedilir.
Çoğunlukla eleştiri ya da hafif bir sitem amacıyla söylenir. Yapması gereken bir iş dururken kımıldamayan, herkes telaş içindeyken ne olduğunu anlamaya çalışıp öylece kalakalan kimseler için kullanılır. Deyimdeki ‘ağzı açık’ ifadesi şaşkınlığı ve dalgınlığı, ‘budala’ sözcüğü ise bu hâlin saf, bön bir görünüş taşıdığını sezdirir.
Günlük hayatta, kalabalık bir yerde yönünü şaşırıp çevreyi seyreden ya da kendisine bir şey sorulduğunda ne diyeceğini bilemeyip duraklayan biri için bu deyime başvurulur.
Ağzı açık ayran budalası deyiminin örnek kullanımı:
Otobüs durağında herkes inip binerken Kerem, nereye gideceğini unutmuş gibi öylece dikiliyordu. Annesi telaşla poşetleri taşırken oğlunu o hâlde görünce, ağzı açık ayran budalası gibi durma da gel şunları tut, diye çıkıştı. Kerem ancak o zaman kendine gelip yardıma koştu.