“Ayasofya’da dilenir, Sultanahmet’te zekat verir” deyimi, başkalarından yardım alarak geçimini sağlayan birinin, sanki varlıklıymış gibi çevresine cömertlik gösterisi yapması durumunu anlatır. Buradaki temel çelişki, kişinin kendi özkaynağının bulunmamasına karşın başkalarının sağladıklarını dağıtarak itibar kazanmaya çalışmasıdır.
Bu deyim özellikle maddi durumu yerinde olmadığı hâlde gösteriş meraklısı kişiler için kullanılır. Söz konusu davranış, bir yanda muhtaçlık, öte yanda sahte bir cömertlik görüntüsü barındırdığından ikiyüzlülüğün ve hesapsız savurganlığın bir eleştirisi niteliğindedir. Gerçek durumunu gizleyerek dışarıya zenginlik ya da eli açıklık izlenimi vermek isteyen kişilere sıklıkla söylenir.
Deyimdeki coğrafi imgeler, İstanbul’un simgesel mekânlarını bir araya getirerek anlama renkli bir derinlik katar. Dilenmek ile zekat vermek arasındaki keskin zıtlık, durumun saçmalığını güçlü biçimde gözler önüne serer.
Ayasofya’da dilenir, Sultanahmet’te zekat verir deyiminin örnek kullanımı:
Kerem, her ay ailesinden borç para alarak geçindiği hâlde arkadaşlarına sürekli yemek ısmarlar, herkese bol bol ikramda bulunurdu. Yakınları onun bu tavrını görünce ‘Ayasofya’da dilenir, Sultanahmet’te zekat verir’ diyerek başını sallardı.