Bir baltaya sap olamamak deyimi, üstlendiği her işten eli boş dönen, hiçbir alanda kalıcı bir başarı elde edemeyen kişileri tanımlamak için kullanılır. Sürekli yanılgıyla sonuçlanan çabaları ve bir türlü yoluna giremeyişi anlatmak istediğimizde bu deyime başvururuz.
Deyimin içindeki mecaz oldukça çarpıcıdır: balta ancak sağlam bir sapa takılıysa işe yarar; bu kadar basit bir işleve bile uyum sağlayamayan biri gerçekten hiçbir şeye yarayamamış demektir. Çoğunlukla hayal kırıklığı ya da sitem dolu bir tonla dile getirilen bu ifade, yıllarca farklı işler deneyip her seferinde başarısızlıkla dönen biri söz konusu olduğunda kullanılır.
Günlük konuşmada yakın çevremizden birini ya da kendimizi eleştirirken ağzımızdan düşebilir; bazen de eski bir tanıdığın durumunu anlatan üzgün bir sohbetin ortasında belirir.
Bir baltaya sap olamamak deyiminin örnek kullanımı:
Mehmet yıllarca farklı işler denedi; kasaplık, mobilyacılık, sonra küçük bir dükkan… Ama hiçbiri tutmadı. Babası, oğlunun bir baltaya sap olamadığını söyleyerek derin bir iç çekti, sesinde sitem kadar üzüntü de vardı.