Dem çekmek deyimi, iki farklı anlamda karşımıza çıkar: birincisi bülbülün kendine özgü nağmesiyle ötmesi, ikincisi ise bir kimsenin içki içmesidir.
Bülbülle ilgili bu kullanımda deyim, kuşun güçlü ve etkileyici sesini yükseltme eylemini betimler. Özellikle klasik Türk şiiri ve edebiyatında bülbülün dem çektiğinden sıkça söz edilir; bu imgeler çoğunlukla baharı, gülü ya da aşkın coşkusunu anlatan dizilerde yer alır.
İkinci anlamıyla dem çekmek, içki içmek eylemini günlük dilde daha renkli ve dolaylı bir biçimde ifade etmek için kullanılır. Arkadaş ortamlarında ya da edebi metinlerde bu söyleyişe başvurmak, konuya şiirsel ve hafif bir hava katmak amacıyla tercih edilir.
Dem çekmek deyiminin örnek kullanımı:
Kerem, iş çıkışı iki eski dostunu evine davet etti; üçü birlikte hafifçe dem çekip yıllar önce beraber geçirdikleri günleri anlata anlata sabaha kadar sohbet etti.