Dem tutmak deyimi, söylenen bir şarkıya ya da türküye ses katmak, yani o müziğe eşlik etmek anlamına gelir. Birinin melodisine uyarak aynı sesi sürdürmek ya da ritmi desteklemek bu deyimin özünü oluşturur.
Deyim, özellikle topluca şarkı söylenen ortamlarda kullanılır; düğünlerde, köy eğlencelerinde ya da samimi bir arkadaş sohbetinde biri türkü tuttuğunda diğerleri de sese ortak olur. Bu katılım bazen tam sözlerle, bazen yalnızca melodik bir uğultuyla gerçekleşir. Dem tutmak, müziği paylaşma isteğini ve o anın sıcaklığına dahil olma duygusunu yansıtır.
Deyimdeki ‘dem’ sözcüğü halk müziği geleneğinde uzun tutulan sese ya da nefese işaret eder; dolayısıyla dem tutmak, yalnızca eşlik etmekten öte, o sesi birlikte taşımak anlamını da barındırır.
Dem tutmak deyiminin örnek kullanımı:
Kerem, akşam yemeğinin ardından eski bir türkü tutunca babası hemen dem tuttu; ikisi bütün nakarat boyunca sesi birlikte taşıdı. Odadaki herkes bu anlık uyuma gülümsedi.