“Dışı hoca, içi baca” deyimi, çevresine erdemli, ahlaklı ve güvenilir bir izlenim vermeye çalışan; oysa gerçek yüzüyle bu görüntüden büsbütün uzak olan kişileri anlatmak için kullanılır.
Bu deyim, toplum içinde saygın biri gibi davranan, dürüstlük maskesi takan ama ardında bambaşka bir karakter gizleyen ikiyüzlü insanlar için söylenir. Çevresini iyi niyetle aldatan, söylemleriyle eylemleri arasında derin bir uçurum bulunan kişilere yönelik ince bir yergiye dönüşür. Deyimdeki “hoca” imgesi toplumda saygınlık ve erdemin simgesiyken “baca” imgesi kurum, duman ve karanlıkla çağrışım yapar; bu iki zıt unsurun yan yana gelmesi ikiyüzlülüğü çarpıcı biçimde gözler önüne serer.
Çoğunlukla hayal kırıklığı ya da öfkeyle söylenen bu deyim, birinin gerçek yüzü ortaya çıktığında ya da uzun süredir sezilen bir çifte standart nihayet kanıtlandığında dilden dile dolaşır.
Dışı hoca, içi baca deyiminin örnek kullanımı:
Kerem, şirkette her zaman doğruluğu ve şeffaflığı savunur, toplantılarda etik değerlerden dem vururdu. İş arkadaşları müşteri bilgilerini rakip firmaya sızdırdığını öğrenince şaşkınlıkla baktılar birbirlerine; dışı hoca, içi baca tam da böyle birine denirdi.