İki lafı bir araya getirememek deyimi, bir kimsenin konuşmak istese de düşüncelerini söze dökemediğini, kelimelerini bir türlü sıralayamadığını anlatmak için kullanılır. Deyimdeki mecaz, en basit şeyi —iki kelimeyi yan yana getirmeyi— bile başaramayan birinin dilsizliğini gözler önüne serer.
Bu deyim çoğunlukla heyecan, utangaçlık ya da aşırı gerginlik nedeniyle kendini ifade edemeyen kişiler için söylenir. Sevdiği biri karşısında dili tutulan bir genç, topluluk önünde konuşmaktan çekinen biri ya da beklenmedik bir haberle şaşkına dönen insan bu deyimle anlatılabilir. Hem anlayışla hem de hafif bir eleştiriyle kullanılabilen bu ifade, konuşmanın zaman zaman ne denli güç bir eylem hâline gelebildiğini yansıtır.
İki lafı bir araya getirememek deyiminin örnek kullanımı:
Kerem, yıllardır hayranlık duyduğu hocasıyla koridorda yüz yüze gelince iki lafı bir araya getiremedi; sadece başını sallayıp geçebildi. Akşam eve gidince o anı tekrar tekrar kafasında canlandırdı ve söylemek istediklerini saatlerce düşündü.