Kolaçan etmek deyimi, bir yerde göz gezdirip ortamı yoklamak, neler olup bittiğini sezmeye çalışmak anlamına gelir. Çoğu zaman kişi açıkça soru sormaz; çevreyi dikkatle süzer, ipuçlarını toplar ve durumu anlamlandırır.
Bu deyim, merakla ama biraz da temkinle davranan kişiler için kullanılır. Yeni bir ortama giren, konuşmaları uzaktan dinleyen ya da bir işin havasını önce yoklayan biri için söylenebilir. İçinde gizli bir kontrol etme ve ortamı tartma duygusu vardır.
Günlük hayatta bir mahallenin sesini, bir odanın havasını ya da bir toplantının gidişatını anlamak isterken bu tavırla karşılaşılır. Kolaçan etmek, doğrudan müdahale etmeden önce durumu kavrama isteğini anlatır.
Kolaçan etmek deyiminin örnek kullanımı:
Ayşe, yeni girdiği ofiste önce biraz kolaçan etti, kim nerede oturuyor diye baktı. Sonra konuşmaları dinleyip işlerin nasıl yürüdüğünü hemen çözdü.