Pılıyı pırtıyı toplamak deyimi, bir yerden ayrılmadan önce dağınık hâlde duran eşyaların hepsini bir araya getirip hazırlamak anlamına gelir. Genellikle taşınırken, yola çıkarken ya da bir mekânı terk ederken kullanılır; kişinin artık kalmayacağını ve gitmeye hazırlandığını anlatır.
Bu deyim çoğu zaman günlük konuşmada, ev taşınması, tatil dönüşü ya da bir tartışmadan sonra ortamı bırakıp çıkma gibi durumlarda söylenir. İçinde aceleyle toparlanma ve vedaya hazırlanma hissi vardır. Mecazlı yönü, yalnızca eşya toplamakla kalmayıp bir işi ya da bir dönemi kapatmaya da işaret etmesidir.
Pılıyı pırtıyı toplamak deyiminin örnek kullanımı:
Mehmet akşam haber verip taşınacağını söyleyince odadaki kitapları kutuya koydu, çekmeceleri boşalttı. Sabah olunca pılıyı pırtıyı toplamış, evi teslim etmeye hazırdı.