Şah iken şahbaz olmak deyimi, zaten sıkıntılı olan bir işin daha da içinden çıkılmaz hâle gelmesi anlamına gelir. Burada anlatılan, bir durumun kötüden daha kötüsüne sürüklenmesi ve kişinin elindeki küçük avantajı da yitirmesidir. Söz, bunu çarpıcı bir benzetmeyle anlatır.
Bu söz genellikle üst üste aksilik yaşayan kişilere, biraz sitem biraz da hafif alayla söylenir. İnsan çoğu zaman bir sorunu çözmeye çalışırken yenisini çıkarır; deyim de tam bu bozulan düzeni işaret eder. Günlük hayatta para, iş, okul ya da ilişkiler gibi alanlarda, işler beklenenden çok daha kötüye gittiğinde karşımıza sıkça çıkar.
Şah iken şahbaz olmak deyiminin örnek kullanımı:
Ayşe ödevini son gece bitireceğini düşünürken bilgisayarı bozuldu, ardından interneti de gitti. Bir anda şah iken şahbaz olmak deyimini hatırlayıp çaresizce masaya oturdu.