Yaygarayı basmak deyimi, birinin sesini yükselterek öfke, panik ya da şaşkınlıkla ortalığı gürültüye boğması anlamına gelir.
Bu deyim çoğunlukla küçük bir sorun ya da beklenmedik bir durum karşısında orantısız tepki gösteren kişiler için kullanılır. Etrafındakileri tedirgin eden, gürültüsüyle dikkat çeken biri anlatılmak istendiğinde bu deyime başvurulur. Karşısındakini haklılığına inandırmak için sesini yükselten ya da paniğe kapılıp bağırmaya başlayan birini tarif ederken de yaygarayı basmak ifadesi akla gelir.
Deyimin içindeki ‘yaygara’ sözcüğü, duyduğunda insanın canını sıkan, dağıtıcı bir gürültüyü çağrıştırır. Günlük hayatta çarşı pazarda, aile toplantılarında ya da kalabalık ortamlarda bu deyimi duyma ihtimalimiz oldukça yüksektir.
Yaygarayı, basmak deyiminin örnek kullanımı:
Elektrik bir saatliğine kesilince Kerem yaygarayı bastı, sanki dünyanın sonu gelmişti. Odadan odaya koşturdu, herkesi de telaşa sürükledi. Oysa birkaç dakika sonra ışıklar yeniden yandı.