Yere bakan yürek yakan deyimi, dışarıdan uysal ve mütevazı bir izlenim veren, ancak gizli gizli kötü niyetli planlar kuran kimseler için kullanılır.
Bu tür insanlar çoğunlukla masum ve zararsız bir görünüm sergilerler; konuşurken gözlerini yere indirirler, seslerini yükseltmezler. Ne var ki bu görünüşün ardında hesapçı ve sinsi bir zihniyet yatmaktadır. Çevrelerine zarar verebilecek adımları sessizce attıklarından, fark edilmeleri de oldukça güçtür.
Deyimdeki ‘yere bakmak’ imgesi alçakgönüllülük ve çekingenlik çağrışımı taşırken ‘yürek yakmak’ ifadesi bu görünüşün tam tersine işaret eder: gizlice acı ve zarar vermek. Bu iki zıt kavramın bir arada kullanılması, ikiyüzlülüğü son derece güçlü biçimde özetler.
Yere bakan yürek yakan deyiminin örnek kullanımı:
Şirkette hiç ses çıkarmayan, toplantılarda gözlerini masaya diken Serkan’ı kimse tehlikeli biri olarak görmezdi; oysa o aylardır arkadaşlarının işini baltalayıp müdürün gözüne girmeye çalışıyordu. ‘İşte gerçek anlamda yere bakan yürek yakan biri bu’ dedi Elif, durumu çok geç fark ettiklerinde.