“Ananız taş yesin, yarımşardan beş yesin” deyimi, fedakâr ya da uzlaşmacı görünerek ortadaki paydan herkesin hissesine el koymaya çalışan kurnaz kişileri anlatmak için kullanılır.
Bu deyimde ince bir ironi gizlidir: Bir yanda annesini taşla doyurmaya razı olan biri, öte yanda eline geçecek fazla paradan tek kuruş bile kaçırmak istemeyen biri vardır. Dışarıdan bakıldığında taviz verir gibi duran bu kişi, aslında durumu kendi çıkarına göre ustalıkla yönlendirmektedir. Paylaşım söz konusu olduğunda gerçek niyetini gizleyip sonunda en kârlı çıkan tipi betimler.
Günlük hayatta, özellikle miras, ortaklık ya da ticari anlaşmazlıklarda; göstermelik bir fedakârlık sergileyen ama asıl kazancı sessiz sedasız kendi cebine indiren kişiler için bu deyim şakayla karışık ya da eleştiri amacıyla dile getirilir.
Ananız taş yesin, yarımşardan beş yesin deyiminin örnek kullanımı:
Kerem, toplantıda herkese “Ben en az hisseyi alayım, önemli değil” dedi; ancak hesap yapılınca onun payının diğerlerinden fazla çıktığı görüldü. Arkadaşları birbirine bakıp güldü: “Ananız taş yesin, yarımşardan beş yesin” dediler.