“Can havliyle” deyimi, bir kişinin hayatta kalma telaşıyla, korku ve panik içinde hareket etmesi anlamına gelir. Ölüm tehlikesi ya da büyük bir tehdidin varlığında insanın her şeyi göze alarak çaresini arayışını ifade eder.
Bu deyim genellikle son derece zor ve tehlikeli anlarda, kişinin mantıklı düşünemeyecek kadar paniğe kapıldığı durumlarda kullanılır. Can havliyle davranan biri yalnızca bir an önce kurtulmayı düşünür; bu nedenle beklenmedik bir güç gösterir ya da alışılmadık kararlar verir. Deyim, tehlike karşısında insanın içinde uyanan derin yaşama içgüdüsünü anlatır.
Günlük dilde yalnızca fiziksel tehlikeler için değil, büyük bir baskı ya da çaresizlik anında alınan aceleci kararları aktarmak için de kullanılabilir. Bu yönüyle deyim, insanı harekete geçiren en temel dürtüyü, yaşama tutunma isteğini yansıtır.
Can havliyle deyiminin örnek kullanımı:
Kerem, fabrikada yangın çıktığında dumanlar her yanı sararken can havliyle merdivenlerden koştu; düşme pahasına da olsa binadan çıkmayı başardı. Dışarıya ulaştığında elleri titriyordu ama sağ salimdi.