“Dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı” deyimi, birinin söylediklerinin ya da yaptıklarının içinde bulunulan durumla hiçbir ilgisi olmadığını, tamamen konu dışı konuşulduğunu ya da davranıldığını anlatmak için kullanılır.
Bu deyim çoğunlukla, birisi ciddi bir meseleyi tartışırken karşısındaki kişinin bambaşka bir şeyden söz açması durumunda söylenir. Çevreye ve konuya yabancı kalan o tutum, saksağanın dam üstündeki varlığıyla beli kazmak arasındaki saçma ilişkiye benzetilir. Dinleyende hafif bir şaşkınlık ve mizah yaratan bu benzetme, kişiyi nazikçe uyarmak için de kullanılabilir.
Günlük sohbetlerde, toplantılarda ya da tartışmalarda biri sürekli konuyu dağıtıyorsa veya ilgisiz şeyler öne sürüyorsa bu deyim devreye girer. Hem eleştiri hem de espri yüklü bir uyarı niteliği taşır.
Dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı deyiminin örnek kullanımı:
Kerem, ekipteki iş bölümünü konuşurken Mehmet birdenbire hava durumundan söz etmeye başladı. Toplantıdaki herkes birbirine baktı; Elif sessizce gülerek ‘Dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı,’ diye mırıldandı.