Dumanı üstünde deyimi, bir şeyin henüz tamamlandığını ya da ortaya çıktığını, üzerinden neredeyse hiç vakit geçmediğini anlatmak için kullanılır. Yeni çıkmış, taze, daha soğumamış bir durumu ya da haberi nitelendirirken bu ifadeye başvurulur.
Deyimin temelinde, fırından yeni çıkmış sıcak bir yiyeceğin hâlâ tüterken el değmemiş tazeliği yatar. Bu imgeden yola çıkarak deyim günlük yaşamda her türlü yenilikle birlikte kullanılır: az önce duyulan bir haber, piyasaya yeni sürülen bir ürün ya da sızdırılan taze bir gelişme bunların başında gelir. Biri önemli bir bilgiyi ilk elden ve en çabuk biçimde aktarmak istediğinde ‘haberler dumanı üstünde geldi’ gibi cümleler kurar.
Bu deyim, dinleyiciye aynı zamanda bir aciliyet hissi de verir; aktarılan bilginin henüz kimsenin üzerinde düşünmediği kadar yeni olduğunu vurgular.
Dumanı üstünde deyiminin örnek kullanımı:
Ayşe, toplantı odasına girerken Mehmet ona dumanı üstünde bir haber verdi: şirket az önce büyük bir ihale kazanmıştı. Haber o kadar tazeydi ki müdür bile durumdan henüz haberdar olmamıştı.